Bildiğiniz üzere kadınlar erkeklere nazaran çocuk sahibi olmaya daha alışıklardır. Gerek içgüdüler gerekse vücuden daha çocuk doğmadan çocuğa alışmışlardır. Ancak iş erkeklere gelince çocuk doğana ve o çocuğu kucağına alıncaya kadar baba olmak ne demek anlayamazlar. Şimdi babalığa daha önceden hazırlanmak, hislerinizin aniden değişmesini önleyebilmek amacıyla 15 adımda iyi baba olma yollarımızı beraberce uygulayalım…

1-Eşiniz ile doktor kontrollerine gidin

Bilirsiniz ki gebelik süreci bayağı uzun bir süreçtir. Hatta eşinizin anneliğe hazırlandığı bölüm hamilelik dönemidir. 9 ay boyunca çocuğu ile birlikte tek vücuttadır. Ancak babaların bu dönemde yapacağı iş kadınlara nazaran kat ve kat daha fazladır. Çünkü anne ne yaparsa yapsın o bebekle 9 ay geçirmek zorunda ve ister istemez ona bağlanmak zorundadır. Ancak babaların kat etmesi gereken çok yol vardır. Bunlardan birisi eşinizin kontrollerine onunla beraber gitmek olabilir. iyi baba olmak için en önemli adım bu şekilde başlayacaktır.

Her kontrol öncesi bebeğinizin sağlığını merak etmeniz kalp atışlarını duymak için kılı kırk yarmanız derken farkında olmadan babalık içgüdünüz içinize yavaş yavaş yerleşecektir.

2-Ultrason cihazınızda bebeğinizi izleyin
Tabi ki çalışmanız gereken bir iş var. Hatta büyük bir ihtimalle bu iş sizin hayatınızın yarısını çalmış durumda. Eğer sizin eşiniz ile birlikte her kontrole gitmeye vaktiniz olmuyor ise en azından ultrason kontrollerine gitmeniz hatta bebeğinizin o minik kalbinin ilk atışlarını duymanız iyi baba olma yolunca atılan ilk adımda çok büyük bir ilerlemedir. Bebeğinizin farkına varmaya başlar onun için hayatınıza şekil vermeye başlarsınız.

3- Kendinizi eşinizin yerine koyup hamile olduğunuzu düşünün
Burada dalga geçilecek bir şey yok. Hamile olduğunuzu düşününden kasıt tabi ki de her gün süt içip hamilelik kıyafetlerini giymeye çalışmak değil. Ancak kendinizi eşinizin yerine koyup en az onun bebeği için kendini sınırladığı kadar sınırlamalısınız. Mesela alkole ve sigaraya mola vererek bu işe başlayabilirsiniz. Bu şekilde bebeğiniz için ufak tefek fedakarlıklarda bulunarak onu hayatınıza iyice yerleştirebilirsiniz.

4-Diğer babalarla konuşun
Eğer sizi biri anlayacak ise en iyi şekilde sadece bir baba anlayabilir. Çünkü o da bu adımlardan geçerek büyütmüştür çocuğunu. Babanız sağ ise onunla bu konulardaki endişelerinizi paylaşabilirsiniz. Hem içinizi rahatlatmış olursunuz hem de bebeğinizi nasıl büyütebileceğiniz hakkında ufak tefek bilgilere erişmiş olursunuz. Ayrıca kontrole gittiğiniz zaman oradaki diğer baba adayları ile sohbet edip onlar ile bu konuları konuşabilir, bu durumdaki insanların ne yaptığını öğrenebilirsiniz.

5-Bebeğiniz ile en yakın temas edebileceğiniz nokta “Eşinizin karnı”
Eşinizin karnındaki ufacık bir canlı ile iletişim kurmanın en önemli yolu eşinizin karnına dokunmaktır. Eşinizin karnına dokunarak bebeğinizin hareketlerini hissedebilir, ona şefkat gösterebilir gösterdiğiniz şefkat ile varlığınızdan haberdar edebilirsiniz. Bütün bunları yaparken onunla konuşabilirsiniz de. Böyle küçük şeyler bebeğiniz ile iletişim kurmada gerçekten çok işinize yarayacaktır.

6-Bebeğinize alacaklarınızı beraber seçin
Alışveriş bir erkek için cehennemde turistik bir tur gibidir. Kolay kolay hiçbir erkek alışveriş yapmayı sevmez. Ancak söz konusu sizin bebeğiniz olunca alışveriş, cennette birkaç saatlik bir tatil olacağından hiç kuşkunuz olmasın. Alacağınız şeyin içinde bebeğinizi düşünüyorsunuz. Bu sayede bebeğinizi de hayal etmiş oluyorsunuz. Beyler, kısacası bebeğiniz için alışveriş yapmak gerçekten çok keyifli bir eylemdir ve iyi baba olma adımlarından en önemlisidir.

7- Eşinizle birlikte hayaller kurun
Bu adım bebeğinize alışmanız konusunda çok büyük adımlardan bir tanesi. Eşiniz ile bebeğiniz hakkında kurduğunuz her hayal altın niteliğinde. Çünkü bir nevi gelecekte nasıl yetiştireceğinizi planlamak gibi bir şey. Bu sayede birkaç dakikalığına bile olsa sanki çocuğunuz doğmuş da yanınızdaymış gibi hissedersiniz. Aşağı yukarı nasıl hissedeceğini tahmin edebileceksiniz yani. Ben denemenizi tavsiye ederim.

8- Duygularınızı saklamak elinize hiçbir şey geçirmeyecektir
Şu ana kadar olan bütün adımları denediniz. Ancak hiçbir adım içinizdeki telaşı öldürmeye yardım etmedi veya hâlâ bir baba olacağınızı kabullenemiyorsunuz. Bu durumda yapılabilecek çok etkili bir adım daha var. Eğer bütün bunlar size yetmedi ise eşinize içinizi açın. Durumu anlatın. Eşiniz sizi olayın daha yakınlarına götürebilir. Hatta kötü niyetsiz bir tavırla sizi bütün olaylardan uzaklaştırabilir. Psikolojinizi beraber hazırlamaya yardımcı bir yöntem bu. Bilirsiniz ki içinizdeki sıkıntı dağı ağzınızdan döküldüğü kadar küçülür.

9-Profesyonel yardım isteyin
Yıllardır duyduğumuz kadarıyla anne ve babalık yaşanarak öğrenilir. Başka yolu da yok gibi gözükebilir. Ancak çocuğunuza bir oyuncak bebek alın. En az sizin kadar mükemmel bir anne/baba olacaktır. Ama o hissederek mi olmuştur. Tabi ki de hayır sizin yaptıklarınızı görerek sizden öğrenerek tam tesettürlü bir anne olmuştur. Buradan anlaşılacağı gibi annelik veya babalığa alışmak için biraz da öğrenmek gerekir. Objektif insanların fikirleri, daha önceden yazılan kitaplardaki fikirler, sizi baba olmaya oldukça hazırlayacaktır fikrimce. Ayrıca anne ve babalar için eğitim seminerleri düzenlenmekte. Bu seminerlere beraberce katılmanız sizin için çok önemli bir şey olacaktır.

10- Doğumu kesinlikle kaçırmamalısınız!
Evet. Üzerinden 9 ay geçti, ilk günkü heyecan yerini son günlerdeki heyecana bıraktı. Artık bebeğinizin eşinizin karnından değil de o güzel teninden seveceksiniz. Ancak önünüzde son zorluk var. Tabi eğer sizi kan tutuyor veya eşiniz adına çok korkuyorsanız bir zorluk bu. Aksi takdirde dünyada yaşanılıp yaşanılabilecek en güzel his bu.Düşünsenize sizin kanınızdan bir insan. Ne güzel değil mi? Peki siz onun dünyada aldığı ilk nefesi, attığı ilk çığlığı hatta ilk kez onu görmek istemez misiniz? Bunun için doktorunuzdan bir ricada bulunabilirsiniz. Eğer hastane için de bir sorun teşkil etmeyecek ise bu fırsatı kaçırmamanız babalık yolunda mükemmel bir deneyim olacaktır.

11- Eşinizin yerine bebeğinize bakmaktan kaçınmayın
Bebeğinize bakmanız babalık süresince kaçınılmaz bir durumdur. Ancak bunu ilk haftalarda yapmayı öğrenmeniz size her konuda bir avantaj sağlayacaktır. Hem eşiniz henüz yeni doğum yaptığı için bebek bakımını yapması sakıncalıdır hem de daha sonralarda size lâzım olacak bir deneyim sahibi olmuş olacaksınız.

Ayrıca bilirsiniz ki doğumun hemen sonrasında anne ile bebek arasında çok yoğun bir bağlılık dönemi başlayacaktır. Bu bağ o kadar yoğundur ki babalar kendilerini bebekleri ve eşlerinden uzak yerlere dışlanmış gibi hissedecektir. Ancak sizin bebeğinizin altını değiştirmeniz, gazını çıkartmanız, gece yatarken kucağınıza almanız, onu sallamanız, sizin ile onun arasında çok çok kuvvetli bir bağ oluşturmada etkili bir yöntemdir…

12- Tıpkı annesi gibi onu emzirin
Bilirsiniz ki emzirmek anne ile bebek arasındaki bağ için hatırı sayılır bir önemi bulunan bir şeydir. Lakin babalarımızın gerek fiziksel gerekse gerçekçi olarak böyle bir şeyi yapması mümkün gözükmüyor değil mi? Şimdi anlatacağım adım biraz değişik bir adım da olsa siz ve bebeğiniz için etkili bir adımdır. Şimdi bu adımı eşiniz evde yok iken veya o uyuyorken yapmanız daha etkili. Çünkü bebek annesi orda dururken bir biberonu seçmeyecek kadar akıllıdır.

Biberonu süt ile doldurun. Ancak direkt olarak vermek bir işe yaramayacaktır. Onun için biberonu tam eşinizin memesinin hizasına tutturun ardından bebeği emzirmelik pozisyona alın. Bu sayede hem eşiniz ile bir nevi aynı duyguları paylaşmış olursunuz hem de bebeğiniz ile aranızdaki bağı biraz daha kuvvetlendirmiş olursunuz…

13- Önyargılar sizin için hiçbir şey olsun!
Bebeğinize bakmak sizin için zor bir durum olmasa bile ananeler, teyzeler, halalar ile aynı ortamda iseniz bu durum çok zor bir hâl alıyor. Sizi “Sen erkeksin, ne anlarsın?” düşüncesi ile bebeğinizden uzaklaşmaya zorluyor olabilirler. Ancak siz bunlara kulak asmamalısınız. Çünkü bebek eşiniz kadar sizin de bebeğiniz ve de emzirmek dışında her türlü konuda eşinize eşlik edebilirsiniz.

14-Bebeğinizin sağlığını yakından takip edin
Bu konu bazen çok çok önemli bir yer kaplayabiliyor. Çünkü bebeğinizin sağlığı öyle önemli bir yer kaplıyor ki hayatınızda her konuya telaş yapıp her konuda korkar iseniz bebeğinizi büyütmek sizin için çok zor bir durum haline gelebilir.

Bebeğinizin kilosunun normal olup olmadığına, boyunun normalliğine ve bunun gibi birçok önemli nitelik ile başlayabilirsiniz. Ayrıca diyelim ki bebeğinizin ateşi çıktı. Her seferinde hastaneye mi götüreceksiniz? Bunun için yapılması gereken şeyleri araştırıp öğrenmenizin size çok faydası dokunacaktır.

15-Hiç kimse sizi mükemmel olmaya zorlamıyor
Her ne kadar her konuda çok dikkatli olmanız gerekse bile siz bir insansınız ve bilirsiniz ki her insan hata yapabilir. Ayrıca daha ilk defa bir bebeğiniz olmuşken bunun heyecanı bile yeterken sizin hata yapmanız çok olağan bir durum. Mükemmel olmaya çalışmak sizi içten içe üzecektir. Çünkü bunu unutmayın hiçbir durumda herkesi memnun edemezsiniz.

Bebekler gün boyu yatmak istemezler. Bebek arabalarında, mama sandalyelerinde ve yürüteçlerde daha çok zaman geçirmeye bayılırlar. Bebek eşyaları ve bebek mobilyaları hijyen tutulmalı, tıpkı bebek kıyafetleri gibi temiz ve mikroplardan arındırılmalı sık sık. Sağlıklı ve mutlu bir bebek yetiştirmek istiyorsak onlara gözümüz gibi bakmalıyız.

Erkek bebek mama sandalyeleri mavi-beyaz-yeşil-kahverengi ve lacivert renkler de özel tasarlanmış yeni modeller erkek bebekleri için. Bebekler yemeğini yerken mama sandalyeleri devrilip düşmemeleri için emniyet kemerleri, arka koltukları boyundan yüksek, öndeki yükseklik de bebeklerin boyuna göre ayarlanabilen, arabanın istenilen boyuta gelebilmesi için kilitli ve raylı bir sisteme sahip konforlu ve oldukça kaliteli mama sandalyeleri hem kız hemde erkek bebekler için renk ve model seçenekleri ile siz annelerin babaların beğenisine sunduğumuz en yeni modeller bir arada.

İlk birinci gün her iki göğüsten de 5’ er dakika 2.gün 10’ar dakika, 3.gün ise 15 dakika ve daha uzun sürebilir. Daha uzun süreli olması daha çok bebeğe bağlıdır. Sağlam çocuk denilen, zamanında doğmuş, sağlıklı bebekler için emzirme sıklığı bebeğin isteğine göre ayarlanır.

Kabaca bir ortalama söylemek gerekirse genellikle 2-3 saatte bir bebekler doyurulabilir. Eğer doyma belirtilerinde bir sorun yoksa daha sık emme isteği olması bebeğin aç olması doğrultusunda olmayabilir. Düşük ağırlıklı bebeklere 2 saatten daha uzun saatlere ara vermeden emzirmeye dikkat edilmesi gerekir. Bebek içmek istemese dahi bebek uyandırılıp 2 saatte bir en az verilmesi gerekir.

Çünkü buna dikkat edilmezse kan şekerinde düşmeler yaşayabilir. Prematüre bebeklerde daha sık emmek istiyorlarsa bu da mümkündür. Eğer bebek yeterli dışkı yapıyorsa emdikten sonra sakinleşiyorsa, rahatlıyorsa ve takibinizde kilo alımı düzgün gidiyorsa o zaman bebeğin aç  kaldığını söyleyemeyiz. Tamamen emzirme fizyolojisini çalıştırmak için bebek içgüdüsel olarak davranıyordur. Göğüste bazı uyarıcı bölgeler vardır. Bebek emdikçe bunlar uyarılıyor. Sinirsel yollarla beyne uyarı gider ve oksilotin prodaktin denilen 2 adet madde salgılanır. Bu maddenin salgılanmasıyla bebek en kadar emerse süt o kadar fazla olur.

Yeni Doğan Bebek Ne Kadar Uyumalı?

1 aylık bebeğin günlük uyuma süresi 15 saattir. Genellikle bebekler gece ve gündüz ayrımını 3 ay içerisinde yapabilirler. Gündüz bebeklerle bol bol sohbet edilmeli, ışık açık olmalı, müzik dinleyebilir ama gece bebek uyandığı zaman ışığı fazla açmamayı tercih ederiz.

Geceleri anne bebekle konuşmamalıdır. Mümkün olduğunca gece daha sakin bir ortam gündüz biraz daha gürültülü bir ortamda olması gündüz ve gece ayrımını kolaylaştırır. Anne sütü alan bir bebekte genelde ilk 3 ayda 3-4 saatte bir kendiliğinden uyanıp acıktığı zaman acıktığını ifade eden ağlama şeklinde bize bilgi verebilir. Ama bu 5 saati geçiyorsa ya da bebeğin renginde bir sıkıntı olduğunu hissediyorsa uyandırıp beslemek gerekir.

Yeni Doğan Sarılığı Nedir?

Anne karnında bebeklerde akciğer devre dışıdır. Tamamen göbek kordonundan gerekli olan, ihtiyacı olan oksijeni alır ve bunu vücuttaki organlara taşır. Burdaki taşımayı iyi sağlamak için kırmızı kan hücrelerinin içinde oksijen taşıyan yapı özel bir yapıdır. Ama anne karnından çıktıktan sonra akciğerler devreye girdiğinde oksijen taşıma görevini yapan hemoglobinin değişmesi gerekir.

Bu nedenle kırmızı kan hücrelerinin genel olarak çoğu yavaş yavaş yıkılır. Yıkılma sonucu ortaya çıkan bilirubin denilen madde (sarılığa neden olan madde) idrar yoluyla atılır. Aynı oranda yeni hemoglobinler yapılır ve bebeğin kan dengesi sağlanmış olur. Eğer bebek bu dönemde çok iyi beslenemiyorsa idrar miktarı az ise bilirubin atılamayacağı için sarılık ortaya çıkabilir. Yine kan hücrelerinin yıkılma fizyolojik olmanın ötesinde kan uyuşmazlığı ve bazı kan rahatsızlıklarına bağlı ise çok hızlı yıkılacağı için idrar vasıtasıyla atılıp yetersiz kalacaktır ve sarılı ortaya çıkacaktır.

Yeni Doğan Bebeği Yıkarken Nasıl Tutmalıyız?

Yeni doğan bebeklerlerde başı ve boynu çok rahat harekette bulunamadığı için bu konu çok mühimdir. Bebeğin mutlaka kafasının ense kısmına kendi bileğinizi iyice yerleştirip destek vermelisiniz. Koltuğunun altına da elinizle sıkıca kavramanız gerekmektedir. Çocuğu kolunuzda 90 derecelik açıyla tutarak diğer elinizle de hem çocuğu kaldırırsınız hem sabunlayabilirsiniz hem de onu iki elle daha yakın tuttuğunuzda çok daha uygun bir pozisyon olmuş olur.

 
Hamilelik Döneminde Spor ve Egzersizler Hakkında adlı yazımızı okuyarak gebeliğinizde daha sağlıklı olabilirsiniz..

Bağlanma nedir?
Bağlanma ebeveyn ve çocuk arasında çocuğun güvende olduğunu hissetmesini sağlayan karşılıklı, keyifli bir oyundur. Bağlandığımız kişiye zaman ve mekan sınırlamasının ötesinde duygusal olarak tutunuruz. Bu ilişkide güvende olma algısı ve güvenme hissi vardır. Bu güvende olma algısı çocuğun fiziksel, sosyal ve duygusal dünyayı keşfetmesine yardımcı olur. Ebeveynle kurduğu sağlıklı bağ sonucu güvende olma algısı gelişmiş bir çocuk kendine güvenmeye ve kedini önemli ve değerli olarak görmeye başlayacaktır.

Bu tip bir güvende olma algısı ve ebeveyne güvenme hissi çocuğun diğer yetişkinlerle ve arkadaşlarıyla nasıl etkileşime geçtiğini ve dünyayı nasıl algıladığını da belirleyecektir. Ebeveynle 0-1 yaş arasında sağlıklı güven bağı kurmuş çocuklar ilerleyen zamanda daha sağlıklı bir bağımsızlaşma süreci yaşarlar. Bu tip çocuklar öğrenmeye, keşfetmeye daha açık olurlar, sosyal becerileri daha yüksektir, kolay iletişim kurarlar, kendini ifade şekilleri olumludur.

Bebek ile ebeveyn arasında güven bağı nasıl kurulur?
Bebeğimizle güven bağı kurmamız onunla uyumlu etkileşimler yaşıyor olmamıza bağlıdır. Bağlanma bir süreçtir. Her gün adım adım ilerler. Bebeğimiz her ağladığında onu teselli etmeye çalışmamız, o yüzümüze her baktığında ve bizimle etkileşime geçmek istediğinde onunla konuşmamız, oyun oynamamız bebeğimize bize güvenmeyi öğretir. Bebeğinizin istek ve ihtiyaçlarını anlayıp bu istek ve ihtiyaçlara uyumlu cevap verdiğiniz her an bebeğinizle kurduğumuz bağın güçlenmesine katkı sağlar.

Bebeğin sıkıntısını gidermek bağlanma sürecine nasıl katkı sağlar?
Bir ebeveyn bebeği üzüldüğü zaman bu kendisini de üzüyor olsa bile bebeğin yanında olursa emniyetli bir sığınak oluşturmuş olur. Bebek kendini güvende hissetmeye ihtiyaç duyar. Bir ebeveyn olarak bebeğimizin sıkıntı, üzüntü belirtisi olan ağlayışlarına her cevap verdiğimizde onun güven hissi ihtiyacını karşılamış oluruz. Ayrıca, ebeveyn bebeğin sıkıntı hislerini kontrol ederek bebeğin duygularını düzenlemeyi öğrenmesine yardımcı olur. Bebeğin sakinleşebilmek için hem ebeveyne hem kendine güvenmeyi öğrenebilmesi için ebeveyn olarak bebeğin verdiği ipuçlarıyla uyumlu olabilmemiz çok önemlidir. Bebeği üzüldüğünde sakinleştirerek ebeveyn, bebeğe onun yanında olduğu, dünyayı güvenle keşfedebileceği sinyalini verir.

Bebekle keyifli zamanları paylaşmanın bağlanma sürecine katkısı var mıdır?
Bebeğin sıkıntısını anlayıp sıkıntıya cevap verebilmenin yanında bebeğin kendini iyi hissettiği zamanlarda da yanında olabilmemiz gerekir. Yani bebeğimize sadece ağladığında müdahale etmemiz, sakinleştirmeye çalışmamız yetmez. Bebek ebeveynin yüzüne hayranlıkla baktığında ebeveynin de kendisinden keyif almasına ihtiyaç duyar. Bebek dünyadaki yeni görüntüleri, sesleri ve dokunuşları keşfederken ebeveynin kendisini izlemesini ister. Bebek, ebeveynin dünyayı kendisinin gözüyle görebilmesine ve ona açıklamasına ihtiyaç duyar.

Bebekler ebeveynle iletişim kurma isteklerini çeşitli davranışlarla (ebeveynin yüzüne bakma, kollarını ebeveyne doğru uzatma, başını ebeveyne doğru çevirme, gülme, kol ve bacakları yumuşak şekilde dairesel olarak hareket ettirme gibi) çok net bir şekilde anlatırlar. İşte bu zamanlarda bebekler ebeveynin kendisine cevap vermesini konuşmasını, oyun oynamasını kısaca iletişim kurmasını isterler. Ayrıca bebekler ebeveynle ilgili olduğu zamanlarda, ebeveynin kendisini taklit ederek ve hareketlerine uyum sağlayarak kendisiyle bağlantıda kalmasına ihtiyaç duyar. Ebeveyn, bebek kendini iyi hissettiği zamanlar bebeğin yanında olarak ana bir güven temeli sağlamış olur.

Ebeveynle sağlıklı bir bağ kurmak çocuğa neler kazandırır?
Bağlanma tek seferde olan bir şey değildir; çocuk ve hayatındaki özel kişi için sürekli olarak devam eden bir oluşum ve yolculuktur. Yaşamın ilk döneminde bebeğinize vereceğiniz bakım bebeğinizin kuracağı bağın niteliğini belirleyecektir. Bebeğiniz ya güvenli ya da güvensiz bir bağ kurabilir. Hassas ve duyarlı şekilde bakım vermeniz güvenli bir bağ oluşumunu ve sağlıklı ilk ilişkilerin kurulmasını teşvik eder.

Ebeveyn ve bebek arasında güvenli bir bağın kurulması bebeğe istek ve ihtiyaçlarının ebeveyn tarafından karşılanacağına güvenmeyi öğretir. Bu da ileride arkadaşları, öğretmeni ve diğer yetişkinlerle sağlıklı ilişkiler kurabilmesini ve en nihayetinde öz güven geliştirmesini sağlar. Bebek ebeveyne güvenmeden kendine güvenmeyi öğrenemez. 0-1 yaş arasında kurulan güvenli bağ ilerleyen dönemde ortaya çıkan bağımsızlaşma sürecinin sağlıklı ilerlemesini sağlar.

Bağlanma bazen bağımlılığa dönüşebilir mi?
Ebeveynlerin ilk bir yıl için ?Bebeğim bana bağımlı hale mi geldi?? endişesi yanlıştır. Bebekler bu dönemde gelişimsel olarak zaten ebeveyne bağımlıdır. Her istek ve ihtiyacının karşılanması, her keşif girişiminin onaylanması için ebeveyne ihtiyaç duyar. Bağımsızlaşma ve bireyselleşme bebeğiniz büyüdükçe ortaya çıkan farklı bir gelişim aşamasıdır ve bu bağımsızlaşma sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi ilk dönemde bebek ve ebeveyn arasında kurulan güvenli bağ ile mümkündür.

İlk yıllarda istek ve ihtiyaçlarına ebeveynden uyumlu cevaplar alamamış, ebeveynle sağlıklı bir bağ kuramamış olan bebeklerin ilerleyen dönemde ortaya çıkan bağımsızlaşma girişimleri de sağlıksız, çelişkili olur. Ama yaşamın ilk yıllarında bebeğinizin istek ve ihtiyaçlarını düzenli şekilde karşılarsanız, onun ipuçlarını anlar onlarla uyumlu ebeveynlik verirsiniz sizinle güvenli bir bağ kurmasına büyük katkı sağlamış olursunuz.

Anne adaylarına folik asidi genellikle gebe kalmadan üç ay öncesinde almaya başlayıp sonrasında da gebeliğinin ilk üç ayında devam etmesini öneriyoruz. Folik asit DNA sentezinde (bu bizim yapı taşımızdır yani insanı insan yapan tek maddedir) ve sinir sistemi ile omurilik sıvısı üzerinde etkilidir. Folit asit eksikliği, demir eksikliğinden sonra en sık görülen kansızlık nedenidir. Bu durum ilerde zeka düşüklüğüne sebebiyet verebilir. En çok marul ve ıspanak gibi yeşil yapraklı bitkilerde, anne sütünde, karaciğer, böbrek ve ette bulunur. Eksikliğinde çocuklarda yorgunluk, dikkat süresinde azalma, huzursuzluk ve baş ağrısı olabilir.

Beyin gelişimi üzerinde önemli yeri olan bir madde de DHA dediğimiz Dokosa Heksaenoik Asit’tir. Her ne kadar bebek, esas ilk üç ayda şekillense de beyin, hamileliğin son üç ayında hızlı büyümektedir. Buna istinaden de beynin DHA içeriği artar. Bu ihtiyaç doğum sonrası ilk yılda da devam eder. Bu nedenle de gebelerin, özellikle hamileliklerinin son üç ayında, DHA içeren besinleri sıkça tüketmeleri gerekmektedir. Bu madde emzirirken süte geçtiği için, bebeğe süt verildiği sürece de bu devam etmelidir. Tabi ki eğer bu madde eksik olursa çeşitli bozukluklar ortaya çıkar. DHA sadece bebeklik döneminde değil, hayatın her aşamasında karşımıza çıkabilir. Bunama, depresyon, hafıza kayıpları gibi olmasını istemediğimiz durumlarla karşılaşmamak için bunun desteklenmesi önemlidir.

Peki DHA içeren besinler hangileridir? Özellikle üstüne basa basa belirtmek isterim ki elimizde topu topu iki- üç besin var bunu destekleyecek. Balıklar! Bunlardan da en lezzetlilerinden olan somon, levrek, dilbalığı ve uskumru gibi çeşitler. Gebelere balığı haftada en az iki defa tüketmelerini şiddetle öneriyoruz. Beyin gelişiminde diğer bir madde proteinlerdir. Annelerin de dediği gibi ne varsa ette, sütte, yumurtada ve yoğurtta var. Sabah güçlü bir kahvaltı, günün en özel yemeği olmalıdır. Her gün yumurta ya da haftada en az üç- dört yumurta, en az iki- üç dilim peynir, bir bardak süt kahvaltının olmazsa olmazı olmalıdır.

Eğer böyle kaliteli bir yemek yenirse, beyin performansı olumlu yönde etkilenir, konsantrasyon artar, beceri ve iletişim güçlenir, algılama ve dikkat yükselir, bu ne demektir? Gebelikte anne ne ise bebek de odur. Gebelikte, özellikle de üçüncü aydan sonra vitamin desteğinin öneminden bahsederiz. Eğer tam anlamıyla gebenin besinlerden alamayacağını düşünürsek ek olarak vitamin desteği öneririz. B grubu vitaminler (B grubu vitaminler sakatatlar, balık, bulgur ve börülce, bezelyede), kalsiyum, magnezyum (beyin yeterince magnezyum alamazsa, kişide depresyon, sinirlilik, tike benzer kas atmaları meydana gelebilir, en fazla börülce ve cevizde bulunmaktadır) önemli maddelerdir.

Yetersiz demir alımı ve demir emilimini güçleştiren faktörlerin diyette bulunması çay gibi, anne ve bebekte kansızlığa neden olur. Demir, vücutta kırmızı kan hücrelerinin oluşmasında rol oynar. Eksikliğinde bundan bir sonraki aşama, beyin foksiyonunu değiştirmesidir. Konsantrasyon ve dikkat bozuklukları, zekâ seviyesinde düşüklük ve algı bozuklukları bunu takip eder, bazen çocuklarda okul başarısında düşüşler görülebilir. Demir en çok et, yumurta, pekmez, irmik, antepfıstığı, roka ve fasülyede bulunur.

Bu yüzden gebelikteki kansızlığı basit bir kansızlık olarak görmemek gerekir. Gebeliğin üçüncü ayından sonraki verdiğimiz kan ilaçları da bu yüzdendir. İyot, beyin gelişimi ve sinir sistemini etkiler, eksikliği zeka geriliğinin önemli bir nedenidir.  Bunun yanında konuşma, duyma, görme bozuklukları ve hareket sistemini de etkiler. Bu yüzden önem derecesinde en üstlerde olan bir maddedir. Hatta gebe kalan veya kalmak isteyen her kadında bu eksikliği önceden tespit etmek, eksik olanı yerine koymak için mutlaka guatr testleri önerilir.  Yapılan çalışmalarda iyot eksikliği olan toplumlarda diğer benzer, fakat eksikliğin olmadığı toplumlara göre ortalama zekâ puanlarında 13,5 değerlik fark olduğu belirtilmektedir. İyot en çok deniz ürünlerinde ve iyotlu tuzda bulunmaktadır. Bu yüzden mutlak gebelerin iyotlu tuz alması ve haftada 2-3 kez balık tüketmeleri önerilir.

Çinko, sinir sistemi üzerine etki gösterir, büyük ve önemli görevleri olan ve ana kumandada bulunan çinko, hem gebelikte hem de bebek doğduğunda üzerinde önemle durulması gereken bir maddedir. En çok yeşil sebzelerde, ette, tahıllarda ve suda bulunmaktadır.

Gebelik ve emzirme dönemlerinde alınan omega–3, bebeğin beyin gelişimini destekler. Artık günümüzde üstünde özellikle durduğumuz omegalar, gerçekten de bilimsel olarak beyin gelişiminin ana elemanlarındandır. Omega–3 ve 6 ise en çok yağlı ve derin deniz balıklarında bulunmaktadır. Omega–3 yağ asitlerinin bulunduğu yiyecekler şunlardır : karides, uskumru, sardalye, somon ve diğer yağlı balıklar: Tekrar tekrar söylüyoruz ki hamile kadınlar ve emziren anneler haftada 2-3 defa balık yemelidirler. Eğer balık yenilemiyorsa da balık yağı tercih edilebilir.

Ve bebeğinizin beyin gelişimine katkısı olacağı kesin olarak bilinen diğer besinlerden söz etmek gerekirse; kolin, beyin gelişiminde önemlidir. Demans yani hafıza kaybında önemli bir yerdedir. Kolin, yumurta sarısı, soya fasülyesi, sakatat, et ve yeşil sebzelerde bulunmaktadır.

Ceviz ve badem, günde mutlaka 4-5 adet yenilmelidir.
Soya filizi, kuru fasulye, soya fasulyesi, nohut, mısır, mısır unu yemeklerde tercih edilebilir.
Tatlı patates, marul, lahana, brokoli ve koyu yeşil yapraklı sebzeler de gebelerde özellikle önerdiğimiz besinlerdir.

Aslında gebelikteki beslenmede en önemli olan kriter yeterli ve dengeli beslenmedir. Bunu
–süt ve süt ürünleri günde  2-3 porsiyon
–A, B, C, E vitaminleri, kalsiyum ve demir içeren sebze ve meyve grubundan 3-4 porsiyon
— protein grubundan demir ve çinko alımı için 4 porsiyon( günde 3-4 köfte yerine geçecek protein) yiyerek yapabiliriz.
Hangi yemeğin, hangi zamanda, ne kadar tüketileceği aslında kişiye özgüdür. Ama gebeler özellikle az az, sık sık yemek yemeyi adet edinmeli, günde en az 3 litre suyu da kural olarak görmelidir.

Beslenmeyle aynı çizgide yer alan, hatta olduğunda daha ciddi sorunlar doğuran ahh o  stres! Hamilelik döneminde bebeğin içinde bulunduğu ortam, hem bebeğin gelişimi ve sağlığı hem de zeka gelişimi  için önemlidir.Bu yüzden ne kadar yapabiliriz bilemiyorum ama stressiz bir yaşam huzurlu bir ortam sloganını unutmayın!

Gebelerin aynı zamanda madde birikimi yapabilecek besinlerden de kaçması gerekir. Bu sonrasında bebeğin sağlığını ve zekasını etkileyebilir. Örneğin, ton balığı gibi bazı balıklardan çok fazla yenildiği takdirde civa alınabiliyor. Bu, gebe olmayanlara zarar vermez ama gebelik ya da yeni doğan döneminde zararlı olabiliyor. Bu yüzden çok fazla yenmemesi önerilir.

Arsenik de bebeğin zekasını negatif etkileyebilir.
Alkolün ve sigaranın bebeğin zeka gelişimine olumsuz etkileri vardır. Sadece zeka değil, manevi olarak da asla ama asla, bir anne bebeğini bu durumda zehirleyemez. Buna hakkı yoktur! Biz hastalarımızın muayene süreçlerine yani gebelik takiplerine başladığımızda ilk olarak bunun gerekliliğini hatırlatırız.
Anne sütü her şeyde olduğu gibi zeka gelişimi için de önemli. Ama artık hazır mamaların da içeriğine eklenen DHA, ARA gibi maddeler zeka gelişimine katkıda bulunuyor.

Peki sadece beslenme midir bebeğinizin zeka gelişimini gebelik sırasında etkileyen? Elbette hayır. Sesler, duygular, hareketler hepsi bebeğe doğrudan geçebilen reaksiyonlar arasında sayılabilir. Bebeğin  gebeliğin dördüncü ayında işitme duyusu oluştuğu zaman ilk duyduğu ses annesinin kalbidir, gözünü açtığında ilk gördüğü rahim içi, dokunmaya başladığında ilk dokunduğu şey annesinin karnı ya da çevresindeki kendi vücududur. Yani bebek için en büyük, en özel, en güzel tek dost annedir. Belki de bu yüzden anne, bebek için bir idol, sakinleştirici, yatıştırıcı konumundadır. Bu iletişim karşılıklıdır.

Biz kadın doğum hekimleri, gebeliğin günlük hayatını çok da fazla değiştirmemesi konusunda hem fikiriz. Hatta gerek fiziksel özelliklerinize, saçınıza başınıza, gerekse kıyafetinize, bakımınıza yani kendinize daha da çok bakmanız gerektiğini söyleriz. Neden mi? Hep söyleriz bebeğiniz sizin aynanız gibidir, siz ne düşünür ne hissederseniz bebeğiniz de onu düşünür ve hisseder. Siz kendinizi dünyanın en özel insanı, en güzel ve hoş kadını olarak görürseniz bu bebeğinizde de ayna görüntüsüne sebep olur. Bunun ters şeklini şu şekilde anlatalım. Siz üzüldüğünüzde bebeğiniz hareket etmez, hatta kolunu bacağını kaldırmaz bile.

Ama siz mutlu olduğunuzda ya da bir olayda heyecanlandığınızda bebek karnınızdan çıkacak gibi olur. İşte bu ilişki şeklidir. Bu yüzden gebelikte siz neden hoşlanırsanız onu yapın, onu yiyin, ona dokunun ya da onu hissedin. Böylece siz mutlu oldukça bebeğiniz mutlu olacak ve bu mutluluk hormonları bebeğin tüm organlarında olduğu gibi beyinde de pozitif bir etkiye sebep olacaktır. Sonuç olarak bebeğin algıları, doğmadan önce başlar, yani kendini iyi hisseden bir anne adayının bebeğinin de anne karnında kendini muhteşem hissedeceğini kabul etmek gerekir. Bu durum da beyin fonksiyonlarının gelişmesine katkıda bulunacaktır.

Sırada dişler var, okuduklarınıza şaşıracaksınız. Diş deyip geçmeyin. İyi bir gülümseme ve kendine güven hayatın her aşamasında önemliyken gebelikte daha da önemli konumda. Yapılan bir çalışmada gebelik döneminde diş rahatsızlığı geçiren gebeler, geçirmeyenlere kıyasla 7 kat daha fazla erken doğum ya da düşük kilolu bebek dünyaya getiriyor. Dolayısıyla bu bebekler bazı yapıları tam gelişmediği için beyin fonksiyonlarında zorlanmayla karşılaşıyorlar. Öğrenme güçlüğü, büyüme ve gelişmede zorlanma olabiliyor. Bu yüzden eğer gebelik düşünceniz varsa diş hekiminin koltuğuna oturmak en başta yapacaklarınız arasında yer almalıdır, her ne kadar zor iki koltuktan birisi olsa da…

Aslında zor bir konu daha var. Ahh o gebelik hormonları bizi ne kadar, duygusal ne kadar da narin bir kadın yapar. Sadece hormonlardan tabi ki… Unutmayın erkekler,  eşinizden gebelik döneminde  niye gözünüzün üstünde kaşın var sorusunu duyabilirsiniz ya da neden bana karpuz almadın ya da aslında ben şunu demek istedim ama sen anlamadın!!! Bunlar hormonlardan. Üzgünüm sadece bu dönemde bizi alttan almanız gerekir. Neden mi? İlerisi depresyondur bu durumun. Depresyonda gebelik döneminde eğer yaşanırsa bu çocuk üzerinde dil gelişiminde ve öğrenmede sorunlara sebep olabiliyor. Bu yüzden bebeğinizin daha zeki ve sağlıklı olması için annesine biraz iyi davranmanız hatta onunla iyi geçinmeniz gerekir. Bu tabiî ki bebek için olmamalı!!!

Bebeğin rahim içinde gelişmeye başladığı, kalbinin atmaya başladığı dönemden itibaren aynı zamanda sinir hücreleri de gelişmeye başlar. Bebekler beyinlerindeki milyarlarca hücreyle doğarlar ama yaşamın ilk yıllarında bu beyin hücreleri, birbirleriyle bağlantıya geçmeye, birbiriyle iletişime başlar. Bilimsel olarak işte müzik tam da bu dönemde devreye girer ve beyninde yeni yolların, yeni bağlantıların ve iletişimlerin oluşmasını sağlar. Bebek ilk üç ay içerisinde minyatür bir insan ya da küçük bir bebek konumunda rahimde yerleşir. Bu süreç aynı zamanda hücreler arası ya da dokular arası iletişimin olduğu ve arkadaşlığın kurulduğu dönemdir.  Bu ağ bu şekilde ilerlerken, esas ana bellek aslında beyin hücrelerinin birbiriyle iletişimidir.

Sonuçta beyin varsa ve hücreler varsa artık hafıza da oluşur ve sonuç zamanla bebeğin hem kişilik hem de zeka hareketine başla komutu gelir. Bu süreç aşağı yukarı sekizinci aya kadar devam eder. Bu süreçte eğer verimli bir dönem geçirilebilirse, olan zekaya artı katkı sağlanabilir. Bunun için de sadece beslenmeyle değil de bazı sosyal faliyetlerle de bebek etkilenir. Bunlardan en önemlilerinden biri de müziktir. Müzik duyduğunda bebeğin beyninde bir çok yerde hareketlenme olur, beyin kıvrımlarının gelişiminde etkilidir, analitik düşünmesine yardımcı olacaktır.  Anne karnında eğer bebeğe müzik dinletilirse aynı zamanda duygusal zeka ve matematik zekası gibi alanlarda pozitif değişim gösterir.

Verdiğimiz bilgilerden de anlaşılıyor ki bebeğimiz için onu dünyaya getirmeden önce yapabileceklerimiz de epey fazla. Eğitimini planlamadan, giysilerini hazırlamadan önce onu dünyaya daha sağlıklı düşünebileceği bir yapıda getirmek ve bu yetileri kazandırmak için elimizden geleni yapmış olmanın verdiği gönül rahatlığıyla hem rahat bir gebelik dönemi hem de keyifli bir annelik süreci geçirebiliriz.

Yapılan araştırmalara göre ; aynı yumurta ikizlerinde % 80-90 oranında bir benzerlik söz konusu. Çift yumurta ikizlerinde ise tamamıyla bir farklılık mevcut. Cinsiyetleri, görünümleri ve kişilik yapılarıyla normal bir kardeşten pek bir farkları yoktur. İkiz oldukları için aileler, çocuklarını bir bütün olarak düşünerek yanlış yaparlar. Zaten zaman içinde farklılıklar da belirginleşmeye başlar.

Bebek bakımında dikkat edilecek noktalar, çocuklarla yapılan tatil, okul hayatında dikkat edilecekler, hastalıklar, arkadaşlık ilişkileri, sosyal hayat, aile hayatı tek çocuk sahibi olan ebeveynlere göre biraz daha karmaşıklık gösterecektir. Bu nedenle ; ikiz anne-babalarının aralıklarla pedagog yardımı almaları iyi olacaktır.

İkiz annelerinin yaşadığı zorluklar nelerdir?
İkiz çocuk büyütürken sadece anneler değil etraflarındaki herkes zorluk yaşayacaktır. İş hayatı yoğun olan baba için evde birdenbire varlıklarını şiddetli bir şekilde belli eden 2 bebek zorlayıcı olacaktır. 1. cil derecede sorumlu ve önemli olan anne ise bunlardan payını en fazla alan kişidir. Henüz doğum sıkıntısını atamadan emzirme, ilgilenme gibi işler anneye 2 kat fazla gelecektir. Geceleri yaşanan uykusuzluk, uyutma, besleme, bakım için 2 kat zaman ve emek harcanacaktır. İşte bu zamanlarda annenin psikolojik durumu belirleyici bir rol oynamaktadır. Hele de yardımcısı olamayan anneler için bu dönem travmatik bir süreçtir. Lohusalık döneminin ağır geçtiği kişilerde kesinlikle yardımcılara ihtiyaç vardır. Babanın da anneye karşı ılımlı, sabırlı olması ve bebeklerinin sorumluluğunu üstlenmesi anneyi rahatlatacak ve bu dönemi daha iyi atlatmasını sağlayacaktır.

Çalışan ikiz anneleri iş hayatına ara vermeli midir?
Bebek sahibi olan bazı çalışan anneler çocuklarıyla belli bir dönem geçirmek isterler. Bu dönem içinde çocuklarının dilini anlayıp, onların ihtiyaçlarını daha iyi karşılayacaklarını düşünürler.Onun belli alışkanlıklar kazanıp, belli bir döneme ulaştıklarını görmek ve gelişimlerini takip etmek annelere büyük haz verir. Bu bir yerde doğru bir düşüncedir. Günümüzdeki şartları düşündüğümüzde çalışma hayatına ara vermeleri çok zor bir ihtimal olarak karşımıza çıkıyor. Bilhassa ikiz bebek olunca daha da zor bir seçimle karşılaşırlar. Bebeklerin manevi ihtiyaçları mı ? maddi ihtiyaçları mı ? tercihi söz konusu olduğunda ailenin ortak kararı geçerli olmalıdır. Eğer anne çalışmaya devam gibi bir karar alırsa dikkat edilmesi gereken nokta ; güvenilir bir bakıcı ve iyi bir planlamadır. Annenin, çalışma hayatının yoğunluğu, zaman problemi olarak karşımıza çıkar. Çocuklarıyla yeterince, kaliteli zaman geçirmesi ailenin ve çocukların psikolojik olarak güven, sevgi hissetmesine sebep olur. Anne, zamanını iyi ayarlayarak, çocuklarıyla daha fazla zaman geçirmelidir.

Aynı kıyafeti giydirip, aynı okula göndermek, çocukları nasıl etkiler, ve ailelere ne önerirsiniz?
İkiz çocuk sahibi anne ve babalar çocuklarını hep aynı giydirirler. Hem görüntü olarak çok sevimli oldukları için hem de birbirlerini kıskanmamaları için giydirdiklerini ifade ederler. Bu davranış ilerleyen yaşlarda, çocukların kimlik ve kişilikleriyle ilgili olarak bağımlılığı beraberinde getirir. Çünkü; çocukların aynı giydirilmesi onları “ Tek – aynı “ olarak nitelemektir. Unutulmaması gereken nokta ; onların ayrı birer kişilik ve birey olduğudur. Ayrı ve farklı birer kişilik olan ikizler, yaşamlarında çoğu zaman diğer kardeşlerinden farklı bir benzerlik göstermezler. Onların bu farklılıklarına saygı göstererek, tercihlerini kabul etmek gerekir. Beğenileri, ilgileri, yetenekleri, mizaçları birbirinden farklıdır. Onları iyi tanımaya çalışmak gereklidir.

İkiz çocukların aynı okulda aynı sınıfta olmaları çoğunlukla anne-babalar tarafından tercih edilmektedir. Ebeveynlerin birbirlerine yardımcı olmaları için, kendilerinin enerji ve zamanlarını daha verimli kullanacaklarını düşündükleri için aynı okula, aynı sınıfa verdikleri sıklıkla karşılaştığımız şeylerdir. Bu ne derece doğru tartışılabilir. Çocukların okuldaki performanslarına ve sosyal ilişkilerine baktığımızda bunun olumsuz etkilerini rahatlıkla gözleyebiliriz. İkizlerden birinin sivrilmesi, daha baskın olması evde tolere edilebilirken okulda geri kalmalara, sosyal ilişkilerde bozulmalara, içe kapanmalara ve arkasından kardeşler arasında iletişim problemlerine sebep olabilmektedir. İkizlerin birbirine az da olsa benzemesi çevrede ve okulda kıyasa sebep olacaktır. Bunun engellenmesi çocuklar açısından faydalı olacaktır.

Anne ikizleriyle nasıl vakit geçirmelidir?
· Daha verimli bir anne-çocuklar iletişimi kurulması için zaman iyi planlanmalıdır.
· Anne onları tanımaya çalışmalıdır.
· Kaliteli zaman geçirilmeli, kimi zaman ayrı ayrı faaliyetlere katılınmalıdır.
· Genelde anne ve baba çocukları paylaşmaktadır. Çocukların hem anneye hem de babaya ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.

· Çocukların, ihtiyaçları ve tercihleri göz önüne alınmalıdır.
· İkizler birbirlerine yettikleri için anne –baba kendilerini dışlanmış hissedebilirler. Onların kardeş ve iyi birer oyun arkadaşı olmaları iyi bir şanstır.
· Güvenilir bir yardımcı anneye yardımcı olarak, dönüşümlü olarak zaman geçirilmelidir.
· Babanın varlığı her yönden önemli bir faktördür. Anneyle beraber çocuklarla vakit geçirmeye dikkat etmelidir.

İkizlerin birbirlerini kıskanmaması için nelere dikkat edilmeli?
· Çocukların ayrı birer birey olduğu kabul edilmelidir.
· Çocuklar, anne ve baba tarafından iyi tanınmalıdır.
· Kıyas yapılmamalı, rekabet ortamı yaratılmamalıdır.
· Onların tercih ve istekleri gözönüne alınırken, kurallar da öğretilmelidir.
· Genelde anne ve baba çocukları paylaşmaktadır. Çocukların hem anneye hem de babaya ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır.

· Aile içinde birlik ve beraberlik duygularıyla hareket edilmeli ve bunlar çocuklara öğretilmelidir.
· Sürekli beraber olan çocukların başka arkadaş ve etkinliklere de ihtiyaçları olduğu unutulmamalıdır.
· Birbirlerine göre, güçlü ve zayıf yönleri iyi değerlendirilmelidir.Birinin zayıf yönünü güçlendirilmeye çalışırken, diğerinin güçlü yönü abartılmamalıdır.

İkizlerin bireyselleşmesi için, aileye öneriler
· Çocukların ayrı birer birey olduğu kabul edilmelidir.
· Çocuklar, anne ve baba tarafından iyi tanınmalıdır.
· Çocuklar,ebeveynler tarafından paylaşılmamalıdır.
· Aynı kıyafetler giydirilip,aynı saç modeli yapılmamalıdır.
· Aynı okulda ve aynı sınıfta öğrenim görmeleri bireyselleşmeyi engeller.
· Çocukların da kendilerini tanımalarına fırsatlar yaratılmalıdır.
· Farklı sosyal faaliyetlerde yer almalarına imkan tanınmalıdır.
· Sürekli beraber olmaları yerine yeni arkadaşlar da edinmeleri teşvik edilmelidir.
· Ebeveynlerin aralıklarla,davranışlar hakkında pedagog ya da psikolog yardımı almaları iyi olacaktır.