Zatürre genel olarak ikiye ayrılır. Toplum kökenli ve hastane kökenli olarak. Hastane kökenli zatürre; bağışıklığı normal olup hastanede yatan hastalarda ortalama 48-72 saat sonra ortaya çıkan zatürre tipidir. Toplumsal kökenli zatürre; toplumda yaşayan sağlıklı bireylerin hasta kişilerden aldıkları zatürre enfeksiyonuna verilen isimdir.

Zatürrenin bulaşma yolları yakın temas ve eşyalar olabileceğini söylemiştik. Özellikle yeni doğanlar, ileri yaş grubundaki hastalar, aids gibi bağışıklığı zayıf hastalar, dalağı olmayan bağışıklığı zayıf hastalar, sigara, alkol, uyuşturucu kullanan kişiler, kronik kalp hastaları, kronik böbrek yetersizliği olan, kemoterapi, radyoterapi gibi bağışıklığı zayıflatacak tedavi altında olan kişiler yüksek risk altındadırlar.

Zatürre sıklıkla kendini derin hızlı ve nefes alıp verme, ateş, balgamlı, balgamsız öksürük, göğüs ağrısı, sırt ağrısı, bulantı, kusma, bilinç bulanıklığıyla gösterir. Bu risk faktörü olan kişilerde zatürrenin yaygınlığına ve şiddetine göre de ileri derecede solunum sıkıntısı ve ölümle de sonuçlanabilen bir hastalıktır.

Zatürrenin risk gruplarında korunma çok önemlidir. Tanısı genel olarak doktorun fizik muayenesi dışında hastanın şikayetleri, kan tahlilleri, akciğer görüntüleme yöntemleri ve bazen de balgam incelemesiyle konuluyor. Zatürre tedavisi yapıldıktan 2 hafta sonra hasta iyileşse de kırgınlık, halsizlik gibi şikâyetleri aylarca sürebiliyor.

Zatürrede tedaviden çok korunmak çok önemlidir. Tedavide yatak istirahatı, beslenme ve bol sıvı tüketmek ilaçlar başta antibiyotikler olmak üzere tedavide yeri vardır. Aynı zamanda risk faktörü olan kişilerde kronik hastalıklara ve risk faktörlerine göre destekleyici tedavilerde ilaç tedavisi içerisinde yer alıyor.

Korunmanın önemli olmasının nedeni ölümcül bir hastalıksa eğer riskleri oldukça azaltıyoruz. Özellikle kronik hastalığı olan kişilerin uygun tedavi takip yaptırmaları, yakın temastan kaçınılması, maske takması, hijyenik ortamlarda bulunması önemli korunma yöntemlerindendir. Grip ve zatürre aşıları risk faktörü olan kişilerde çok önemlidir.

Kapalı alanlar zatürrenin sıklığının artmasında önemlidir. Özellikle huzur evleri, yurtlar, askeriye, okullar gibi buralarda yaşayan kişilerin korunma yöntemleriyle hastalığı almalarını mümkün olduğunca engellemek gerekiyor.

65 yaş üstü, ileri yaş grubu hastalar, kronik kalp rahatsızlığı olanlar, kronik akciğer hastalığı olanlar, kroni böbrek yetersizliği olanlar, diyaliz hastaları, kemoterapi, radyoterapi görenler, alkol, sigara, uyuşturucu madde kullanan kişiler, dalağı olmayan, aids gibi bağışıklığı zayıf kişiler, kapalı ve kalabalık alanda yaşayan kişilerin zatürre aşısı yaptırarak önlem almaları gerekir.

Zatürre pnomoni bizlerin akciğer enfeksiyonu olarak bildiğimiz durum oldukça sık olarak gördüğümüz ve aşı ile oldukça fazla koruma sağlayabildiğimiz bir hastalıktır. Genel olarak vardığımıza yargı hep 65 yaş üzerindeki hastalara pnömokok aşısı rutin bir şekilde yapılıyor. Ancak 65 yaş öncesinde de oldukça sık bir şekilde pnömokok aşısının gerektirdiği durumlar karşımıza çıkıyor. 65 yaş öncesindeki hastalarda özellikle dalakları alınmış ise böbrek hastalığı, kalp hastalığı gibi kronik hastalıklara eşlik ediyorsa alkolizm, diyabet varsa pnömokok aşısını uyguluyoruz. Bunun dışında 19 yaş ile 65 yaş arasındaki yaş grubunda tek başına sadece sigara içiyor olmak bile pnömokok aşısı için bir gereklilik oluşturmaktadır.

Diyabet Hastalarına Hangi Aşılar Önerilir?

Diyabet tüm dünyada olduğu gibi bizim ülkemizde de çok sık bir şekilde karşımıza gelmektedir. Endokrin polikliniklerine başvuran hastaların yarısı diyabet hastalarıdır. Diyabetin getirmiş olduğu bir sıkıntı ne yazık ki immün sistemdeki yetmezliğe bağlı olarak hem enfeksiyonlara daha kolay ulaşıyoruz hem de enfeksiyonları daha uzun sürede geçirmemize neden olmaktadır.

Dünya sağlık Örgütü’nün hastalıkları Kontrol Ve Koruma Derneği’nin aynı zamanda Türkiye’de ki Türk Endokrinoloji Ve Metabolizma Derneği’nin ortak öngörüsü tüm diyabet hastalarına influenza dediğimiz grip aşısının, pnömokok dediğimiz zatürre aşısının ve hepatit b aşısının rutin olarak uygulanması şeklindedir. Diyabet hastalarında influenza aşısı bizim ülkemiz için gribin sık gözüktüğü dönemler olan kasım ayında başlayarak nisan ayına kadar yılda bir kere rutin olarak yapılması şeklindedir.

Pnömokok aşısında ise 65 yaş üzerinde yine rutin eğer ki 5 yaş üzerinde ilk dozundan sonra beş yıl geçmiş ise beş yıldan sonra bir tekrar dozunu daha uygulamak şeklinde önerisi olmaktadır. HPV Human papillomavirus rahim ağzı kanserine yol açtığı gösterilmiş olan bir virüstür. Oldukça yaygın bir şekilde görmekteyiz. Dolayısıyla rahim ağzı kanseri sıklığını azaltmak için üreme çağındaki bayanlarda rutin olarak aşılama programına almaktayız. Sadece bayanlarda değil cinsel ilişkiyle bulaştırıcılık riskinden dolayı erkeklerde aynı kadınlardaki gibi HPV aşısıyla aşılanmaktadır.

Pulmoner Emboli Ve Derin Ven Trombozu Hangi Durumlarda Oluşabilir?

Akciğerdeki toplardamar kanını götüren sistemin ya da bacaktaki toplardamar kanını ilerleten sistemin pıhtılarla tıkanması bir kaç faktörle ortaya çıkabiliyor. Öncelikli olarak risk faktörleri, uzun süreli hareketsizliklerdir. Örneğin kıtalar arası uçak yolculukları, ülke içerisinde sekiz saat, on saat hareketsiz kalınan otobüs yolculukları, tren yolculukları olabiliyor ya da masadan hiç kalkmadan sekiz saat, on saat ders çalışma ki son bir kaç yıl içerisinde böyle medyaya yansıyan hastalarda vardı. On saat bilgisayar oyunu oynayan bir çocuğun ölümüyle sonuçlanan pulmoner emboli vakası ya da bizim ülkemizde olan tıpta uzmanlık sınavına hazırlanan bir doktorun on saat yerinden kalkmadan ders çalışması, yani kısaca hareketsiz kalmasına bağlı olarak orada kanın göllenmesi ve pıhtı oluşmasıyla ortaya çıkabiliyor. Sadece fonksiyonların bozulmasıyla değil, bazen pulmoner emboli de ölümcül tablolarda olabiliyor. Yani bir veya iki akciğeri komple bir anda tıkayan bir pıhtılaşmayla karşı karşıya kalındığı zaman, ölümcül bir tablo ortaya çıkabiliyor. Bazen de hareketsiz kalmanın dışında, genetik olarak aileden gelen bir takım kan pıhtılaşma bozuklukları varlığında bu hareketsiz kalma olmasa bile, bir anda günlük hayatı yaşarken karşımıza çıkabiliyor. Bu genetik geçişli kromozom bozukluklarının zayıf ya da kuvvetli olduğuyla karşı karşıya kalınabiliyor.

Pnömotoraks Belirtileri Nelerdir?

Göğüs boşluğu içerisinde hava toplanırsa yani pnömotoraks oluşursa hastalardaki en önemli belirti, nefes darlığı, öksürük ve sırt ağrısı şeklindedir. Bu üç belirti ortaya çıkar. Kendisin de pnömotoraks olup olmadığından şüphelenen bir kişinin bu üç belirtiyi sorgulaması lazım öksürük, nefes darlığı ve göğüs ağrısı.

Pnömotoraks Daha Çok Kimlerde Görülür?

Pnömotoraksın bazı çeşitleri var farklı çeşitler farklı kişiler de görülür. Spontan pnömotoraks denilen, kendiliğinden ani, hiçbir şey olmadan ortaya çıkan pnömotorakslar, genellikle onun çok standart, klasik bir tanımlanan hasta grubu vardır. Bunlar genç, erken yaşta yani on sekizin üzerinde otuz beş yaş arası, uzun boylu, esmer, ince yapılı erkekler de ortaya çıkar. Neden onlarda ortaya çıktığına dair bazı çalışmalar var ama tam olarak kesinleşmiş değil. Bu spontan pnömotoraks bunlar da ortaya çıkıyor.

Akciğer üzerinde yer alan küçücük baloncuklar patlıyor bu patlayan baloncuklardan akciğerin içerisindeki hava dışarıya çıkıyor, akciğer sönüyor dolayısıyla göğüs boşluğu hava oluyor. Bu spontan pnömotoraks denilen grup oluyor. Bir de Koah hastalığına bağlı uzun süre sigara içmiş kişiler de akciğer de ortaya çıkan balonlar patlayarak göğüs boşluğu içerisin de hava toplanmasına sebep oluyor. Bunlar uzun yıllar sigara içmiş genellikle ellibeş yaşın üzerinde ki kişilerde görülüyor. Bir grup var bunlar kendiliğinden ortaya çıkan pnömotoraks genç erişkinler de ortaya çıkıyor, diğeri ise Koah’lı hastalar da uzun süre sigara içmiş hastalar da ortaya çıkan balonların patlamasıyla ortaya çıkıyor bunlar da elli beş yaş sonrası hastalar da görülüyor.

Pnömotoraks Nasıl Tedavi Edilir?

Pnömotoraks tedavisi pnömotoraksın sebebine bağlıdır. Pnömotoraks tedavisi pnömotoraksın genişliğine ve hastanın durumuna bağlıdır. Farklı sebeplerle oluşan pnömotoraks farklı tedavi edilir. Örneğin Koah’lı olan uzun süre sigara içmiş bir hastada büller patlamasıyla ortaya çıkmış nömotorakssa hasta küçücük bir pnömotoraksı bile hiçbir şekilde tolere edemeyeceği için acil şekilde bu havanın boşaltılması için göğüs boşluğuna diren takılması gerekir. Fakat genç yaşta küçük, hafif bir pnömotoraksı olan genç erişkin de çok fazla şikayeti yoksa sadece gözlem odasında kısa bir süre kendisine oksijen vermek suretiyle dahi tedavi edilebilir. Yani ortaya çıkış sebebi, altında yatan durum, sebep ve hastanın yaşı genel durumu birçok şeye bakarak karar verilir. Bunlara göre diren taktıktan sonra düzelme olmuyorsa endoskopik yöntemle girilerek içindeki balonun kapatılması şeklinde bir operasyon uygulanır. Hasta da iki gün hastanede yatırıldıktan sonra tedavi edilir.